Goci w Kotlinie Hrubieszowskiej to dowód na to, że nasza ziemia skrywa historie godne Hollywood. Niezależnie od tego, czy macie w DNA 2% germańskiej krwi, czy po prostu kochacie ciekawe miejsca – Masłomęcz to punkt obowiązkowy na mapie Lubelszczyzny.

Macie już swoje plecione bransolety? Dajcie znać, czy widzieliście już tę niesamowitą „żywą” twarz gockiej kobiety!

W nowym budynku Centrum przewidziano punkt gastronomiczny i kawiarenkę. Plany zakładają, by menu nawiązywało do lokalnych produktów i (w miarę możliwości) starożytnych receptur, co idealnie wpisuje się w klimat "slow food", który tak lubimy na blogu.

Masłomęcz nie stoi w miejscu, to już nie jest tylko "kilka chat na polu", ale europejskiej klasy park archeologiczny, który z każdym rokiem będzie stawał się wygodniejszy i ciekawszy dla turystów.

Żywa wieś i kozy

Tuż obok muzeum znajduje się rekonstrukcja osady. To nie jest zwykłe muzeum pod chmurką to miejsce, w którym historia pachnie dymem i słychać meczenie kóz.

• Wielka Chata: Imponująca konstrukcja, w której faktycznie bytują zwierzęta

• Warsztaty rzemieślników: Możecie zajrzeć do chaty wojownika, garncarza czy kowala. 

• Ziemianka: Pozwala poczuć surowość dawnego życia.

• Dom Tkaczki: W domu tkaczki możecie na własne oczy zobaczyć, jak z surowej wełny powstawały misterne tkaniny, które później zdobiły gockie stroje.

W planach są cykliczne warsztaty "żywej archeologii", gdzie pod okiem specjalistów będzie można nie tylko patrzeć, ale samemu spróbować sił w garncarstwie czy tkactwie na profesjonalnie przygotowanych stanowiskach.

Przypadek, buraki i wielka nauka

Historia odkrycia Gotów w Masłomęczu brzmi trochę jak scenariusz filmu. Nie było żadnej mapy skarbów, był za to... rolnik i jego pole. Wszystko zaczęło się w 1977 roku, podczas rutynowych prac polowych w Masłomęczu natrafiono na dziwne przedmioty i fragmenty ceramiki.

Na szczęście wieść o tym dotarła do profesora Andrzeja Kokowskiego z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Kiedy archeolodzy wbili pierwsze łopaty, szybko zdali sobie sprawę, że nie mają do czynienia ze zwykłą osadą, ale z jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Europie.

Profesor Kokowski, który stał się „ojcem” masłomęckich Gotów, poświęcił dziesięciolecia na badanie tutejszych nekropolii. To dzięki jego uporowi i pasji świat dowiedział się o niesamowitych rytuałach (jak np. specyficzne dla Gotów pochówki cząstkowe) oraz o tym, że tutejsza społeczność była niesamowicie bogata i świetnie zorganizowana. Przez lata Masłomęcz był dla archeologów tym, czym dla egiptologów jest Dolina Królówk, opalnią wiedzy, która kompletnie zmieniła nasze myślenie o tym, co działo się na polskich ziemiach w pierwszych wiekach naszej ery. Największą sensacją są luksusowe dary z kurhanu księżniczki, w tym unikatowe rzymskie szkło i biżuteria, które dowodzą bogactwa tutejszych elit. Archeolodzy odkryli też zagadkowe pochówki cząstkowe, gdzie brakujące części ciała świadczą o skomplikowanych i mrocznych rytuałach kontaktu ze zmarłymi. Symbolem kunsztu tutejszych rzemieślników stały się precyzyjne fibule w kształcie kaczek oraz rzadka złota blaszka z wizerunkiem męskiej twarzy. Całość uzupełniają tysiące bursztynowych paciorków i rzymskie denary, potwierdzające, że Masłomęcz był tętniącym życiem centrum handlowym na mapie starożytnej Europy.

Od Bałtyku po Kotlinę Hrubieszowską

Goci nie wzięli się znikąd, nie ruszyli na południe w ramach niedzielnego spaceru. Według legend i przekazów historycznych (m.in. Jordanesa), wszystko zaczęło się od wizji ich króla, Beriga. To on miał wyprowadzić swój lud na trzech statkach z mroźnej Skandynawii (Gothiscandzy) na południowe wybrzeża Bałtyku.

Jednak to kilka pokoleń później, w II wieku n.e za panowania króla Filimera, zapadła kluczowa decyzja: „Idziemy dalej”. Filimer, widząc, że populacja rośnie, a zasoby na Pomorzu się kończą, poprowadził Gotów wzdłuż Wisły i Bugu, aż do krainy, którą nazywali Oium, co w ich języku oznaczało po prostu „krainę wodną” lub „łąki”. Kotlina Hrubieszowska z jej rzekami i nieprawdopodobnie żyzną ziemią była dla nich właśnie takim rajem. To tutaj król i jego starszyzna zdecydowali: „Tu zostajemy, tu budujemy nasz nowy dom”. I tak narodziła się potęga grupy masłomęckiej. Zostali tu do IV wieku, budując potęgę opartą na handlu z Imperium Rzymskim i doskonałym rzemiośle.

Informacje Praktyczne

Jak dojechać?

• Masłomęcz leży zaledwie 10 minut jazdy (ok. 8 km) od Hrubieszowa. Jadąc z miasta, kierujcie się na południe drogą nr 844, a następnie odbijcie na lokalne drogi zgodnie z drogowskazami na "Wioskę Gotów". Parking na miejscu jest bezpłatny i pomieści sporo aut.

Bilety i czas zwiedzania

• Bilet łączony (Muzeum + Wioska): 30 zł (normalny) / 20 zł (ulgowy).

• Czas: Rezerwujcie sobie minimum 2–2,5 godziny. Sama wystawa z filmem to około godzina, a spacer po wiosce i pogawędki z rekonstruktorami potrafią wciągnąć na dłużej.

Kalendarz Wydarzeń 2026

Masłomęcz żyje imprezami! Jeśli możecie, celujcie w te daty:

• 1-3 Maja: Majówka u Gotów – pierwsze duże pokazy rzemiosła.

• 20 Czerwca: Noc Kupały – gockie obrzędy ognia i wody.

• 25-26 Lipca: Biesiada Archeologiczna – największe wydarzenie w roku! Bitwy, wielkie gotowanie i setki rekonstruktorów.

• 12 Września: Pożegnanie lata – warsztaty dawnych technologi

Oto kilka propozycji, które idealnie uzupełnią gocką przygodę:

• Hrubieszów – Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny: Unikat w skali kraju to jedyna w Polsce i jedna z dwóch na świecie prawosławnych cerkwi z trzynastoma kopułami.

• Kryłów – Znajdziecie tu malownicze ruiny zamku położone na wyspie otoczonej starorzeczem Bugu. To idealne miejsce na spacer z aparatem.

• Najbardziej wysunięty na wschód punkt Polski (Zosin)

• Gródek nad Bugiem – Widok na meandrujący Bug 

• Strzyżów – Wioska z ogromnym, barokowym pałacem (obecnie niestety można go oglądać głównie z zewnątrz, ale park robi wrażenie).

Protip : Region jest bardzo płaski, więc jeśli macie ze sobą rowery, Kotlina Hrubieszowska to raj. Drogi są spokojne, ruch mały, a widoki na pola bezkresne.

W Masłomęczu otwarto niedawno coś, co sprawiłoby, że nawet najbardziej znużony uczeń poczułby dreszcz emocji – multimedialne Centrum Dziedzictwa Archeologicznego. Zaczynamy od seansu w kinie. To nie jest jakaś tam nudna pogadanka, ale dwudziestominutowy, porywający film (dla najmłodszych jest wersja 12-minutowa), który rzuca nas prosto w wir gockich wydarzeń. A potem? Potem wchodzimy do podziemi, do prawdziwego skarbca. To, co znaleziono w Masłomęczu i okolicach, przechodzi ludzkie pojęcie. Mamy tu słynny kurhan księżniczki – dowód na to, że gockie kobiety miały nie tylko status, ale i niebywały gust. Dzięki współpracy z technikami kryminalnymi odtworzono ją tak wiernie, że moja towarzyszka podróży, Tosia, przez dłuższą chwilę była święcie przekonana, że to żywa pani, która zaraz nas zapyta o drogę do najbliższego tkacza!

Kiedy badania DNA wykazały u mnie 2% germańskich genów, wiedziałem, że muszę odwiedzić Masłomęcz.Wiem, że te 2% w wynikach DNA to statystyczny detal, ale stojąc tam, na środku hrubieszowskiego pola, trudno było nie poczuć dziwnej ekscytacji. Patrzyłem na tę ziemię i myślałem: 'Kurczę, może moi przodkowie faktycznie mijali się tu z Gotami na szlaku? 

Sprawdź nas:

Strona www stworzona w kreatorze WebWave.